Ἀγγειογράφοι τῆς ὑστεροαρχαϊκῆς περιόδου…

Ζωγρ.Βερολ

   Στὰ κεραμικὰ ἐργαστήρια τῆς Ἀθήνας δούλεψαν στὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου αἰ. π.Χ.  ἐξαιρετικὰ προικισμένοι ἀγγειογράφοι,  οἱ ὁποῖοι ἄνοιξαν νέες προοπτικές στὴν ἐρυθρόμορφη ἀγγειογραφία. Οἱ ἀνθρώπινες μορφὲς ἀποδίδονται πλέον σὲ πρωτότυπες στάσεις καὶ ἀπὸ ἀναπάντεχες ὀπτικὲς γωνίες, οἱ ὁποῖες προδίδουν γνώσεις γεωμετρίας καὶ ὀπτικῆς. Οἱ ἀγγειογράφοι ἀκολουθῶντας ἀπὸ κοντᾶ τὶς πρωτοποριακὲς ἀναζητήσεις τῶν σύγχρονῶν τους ζωγράφων, διακόσμησαν τὰ ἀγγεῖα μὲ συνθέσεις μοναδικῆς ποιότητας.

   Τὰ ὡραιότερα διακοσμημένα ἀγγεῖα ἦταν αὐτὰ ποὺ χρησίμευαν στὰ συμπόσια. Ὀρισμένοι ἀγγειογράφοι ἔδειχναν προτίμηση στὰ μεγάλα σχήματα (κρατῆρες, ἀμφορεῖς, ὑδρίες), ἐνῷ ἄλλοι στὰ μικρότερα, κυρίως ἀγγεῖα πόσης (κύλικες, σκύφους). Ἀνάμεσα στοὺς πρώτους ξεχωρίζει ὁ «ζωγράφος τοῦ Βερολίνου» καὶ ὁ «ζωγράφος τοῦ Κλεοφράδη». Ἀπὸ τοὺς δεύτερους ἀξίζει νὰ ἀναφερθοῦν ὁ Ὀνήσιμος, ὁ «ζωγράφος τοῦ Βρύγου», ὁ Μάκρων καὶ ὁ Δούρις.

Ὁ  «Ζωγράφος τοῦ Βερολίνου»

   Ἦταν τὸ 1911, ὅταν ὁ Βρετανὸς κλασικιστὴς καὶ ἱστορικὸς τέχνης Sir John Beazley ἐντόπισε τὸ «χέρι» ἑνὸς ἀνώνυμου ἀγγειογράφου τῆς ἀρχαῖας Ἀθήνας σὲ ἑκατοντάδες πλήρη καὶ ἀποσπάσματα ἀγγείων σὲ συλλογὲς σὲ ὁλόκληρο τὸν κόσμο. Τὸν ὀνόμασε μὲ τὸ συμβατικὸ ὄνομα «ζωγράφο τοῦ Βερολίνου» λόγῳ τοῦ ἐξαιρετικῆς ποιότητας ἀμφορέα ποὺ σώζεται μὲ τὸ καπάκι του καὶ βρίσκεται στὸ Μουσεῖο τοῦ Βερολίνου.

amfor

   Εἰκόνα: Ἐξαιρετικής ποιότητας ἀμφορέας ποὺ σώζεται μὲ τὸ καπάκι του καὶ βρίσκεται στὸ Μουσείο του Βερολίνου. Το αγγείο χρονολογείται περίπου από το 490 π.Χ. Στὴν κύρια ὄψη εἰκονίζονται τρεῖς ἐπάλληλες μορφές, δύο ἄνδρες καὶ ἕνα ζῶο. Στὸ πρῶτο ἐπίπεδο βλέπουμε ἕναν γυμνὸ σάτυρο, στεφανωμένο μὲ κισσό, ποὺ στέκεται κρατῶντας στὸ ἀριστερὸ χέρι μία βάρβιτο* καὶ στὸ δεξὶ τὸ πλῆκτρο γιὰ νὰ χτυπᾷ τὶς χορδές· τὸ ὄνομά του, Ὀρείμαχος, εἶναι γραμμένο πρὸς τὰ ἀριστερὰ στὸ μαῦρο φόντο. Πίσω ὰπὸ τὸν σάτυρο διακρίνεται ἕνα ζαρκάδι μὲ ὑψωμένο τὸ κεφάλι  καὶ στὸ  τρίτο ἐπίπεδο φαίνεται ὁ Ἑρμής, ὁ ἀγγελιαφόρος τῶν Θεῶν (τὸ ὄνομά του εἶναι γραμμένο πρὸς τὰ δεξιά), καὶ  κρατάει στὸ δεξὶ χέρι μία οἱνοχόη καὶ στὸ ἀριστερὸ τὸ κηρύκειο, μαζὶ μὲ ἕναν κάνθαρο.

   Ἡ ἀπεικόνισή τους φανερώνει προσεκτικὴ μελέτη τῆς κίνησης τοῦ ἀνθρώπινου σώματος. Πρόκειται γιὰ μία σπουδὴ τῆς κίνησης, ποὺ θὰ σημαδέψῃ τὴν τέχνη, καθῶς δείχνει τὸ πόσο οἱ καλλιτέχνες στὶς ἀρχὲς τοῦ 5ου αἰ. π.Χ. τόλμησαν κάτι ἐντελῶς καινούργιο, νὰ ἀποδώσουν τὴ δυναμικὴ τοῦ ζωντανοῦ καὶ κινούμενου ἀνθρώπινου σώματος.  www.elculture.gr

   Ὁ «Ζωγράφος τοῦ Κλεοφράδη»  ὀφείλει τὸ συμβατικό του ὄνομα στὴν συνεργασία του μὲ τὸν ἀγγειοπλάστη Κλεοφράδη καὶ τὸ διατηρεῖ ἀκόμη, ἂν καὶ γνωρίζουμε πλέον ὅτι ὀνομαζόταν Ἐπίκτητος.

ΖωγρΚλεοφρ

   Εἰκόνα: Ὀξυπύθμενος ἀμφορέας τοῦ «ζωγράφου του Κλεοφράδη». Ὁ Διόνυσος μὲ μαινάδες καὶ Σατύρους, 500-490 π.Χ. Τὸ θέμα τῆς κύριας παράστασης εἶναι παρμένο ἀπὸ τὴ λατρεία τοῦ Διονύσου. Στὸ μέσον ἐμφανίζεται ὁ Διόνυσος μὲ κλαδί ἀμπέλου στὸ ἀριστερὸ χέρι καὶ κάνθαρο στὸ δεξί· στρέφει τὸ κεφάλι πρὸς τὰ πίσω, πρὸς τὴ γυναίκα ποὺ τὸν ἀκολουθεῖ καὶ ἡ ὁποία είναι μαινάδα ἀφιερωμένη στὴ λατρεία τοῦ Διονύσου καὶ κρατάει θύρσο, σύμβολο τῆς διονυσιακῆς λατρείας·  γύρω ἀπὸ τὸ ἀριστερό της χέρι τυλίγεται ἕνα φίδι.  Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ τοῦ θεοῦ μία δεύτερη μαινάδα προσπαθεῖ νὰ ἀποκρούσῃ ἕναν ἐνοχλητικὸ σάτυρο. Στὴν πίσω πλευρὰ ἕνας σάτυρος παίζει τοὺς αὐλούς, πλαισιωμένος ἀπὸ δύο μαινάδες ποὺ χορεύουν. Στὸν λαιμὸ τοῦ ἀμφορέα εἰκονίζονται νέοι ἀθλητὲς ποὺ ρίχνουν τὸν δίσκο καὶ τὸ ἀκόντιο.

500-490 π.Χ. Μόναχο, Staatliche Antikensammlungen.  www.greek-language.gr

   Ὁ «Zωγράφος  τοῦ Bρύγου» ὑπῆρξε  πολὺ παραγωγικός.  Ἀνῆκε στοὺς μεγάλους Ἀθηναίους ἀγγειογράφους ποὺ διακρίθηκαν ἀπὸ ἰδιαίτερη καλλιτεχνικὴ ἰκανότητα καὶ ἀτομικότητα.

Wine Cup with the Suicide of Ajax

   Εἰκόνα: Κύλιξ  τοῦ Ζωγράφου τοῦ Βρύγου (490 π.Χ.).  Στὸ ἐσωτερικὸ τοῦ ἀγγείου ὁ νεκρὸς Αἴαντας εἶναι ξαπλωμένος μὲ τὰ πόδια του νὰ ὑπερβαίνουν τὰ ὅρια τοῦ μεταλλίου εἰσχωρῶντας στὸν περιμετρικὸ μαίανδρο. Τὸ σπαθὶ τοῦ θανάτου διαπερνᾷ τῆν πλάτη του καὶ προβάλλει ἀπὸ τὸ στῆθος του. Πρόκειται γιὰ τὴ μοναδικὴ ἀπεικόνιση στὴν ὁποία ὁ ἥρωας εἰκονίζεται νὰ ἔχει πέσει ὕπτιος ἐπάνω στὸ ξίφος.  Ἡ Τέκμησσα μὲ ταινία στὰ μαλλιά, χιτῶνα καὶ ἰμάτιο ἁπλώνει πάνω ἀπὸ τὴ σορὸ τοῦ Αἴαντα τὸ νεκρικὸ σάβανο. http://users.sch.gr

Ὁ ζωγράφος Μάκρων

ΖωγρΜάκρων

   Εἰκόνα: Σκύφος,  500-480 π.Χ. Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, Ε140, από την Καμπανία. Στὸ ἀγγεῖο εἰκονίζεται ὁ ἐλευσίνιος ἥρωας Τριπτόλεμος, γιὸς τοῦ βασιλιᾶ Κελεοῦ καὶ τῆς Μετάνειρας, καθῶς ἐτοιμάζεται νὰ ἀναχωρήσῃ μὲ τὸ ἄρμα του. Συμπαρίστανται ἡ Δήμητρα, ἡ ὁποία γιὰ νὰ εὐχαριστήσῃ τὸν Κελεὸ καὶ τὴ Μετάνειρα γιὰ τὴ φιλοξενία, ἔδωσε στὸν Τριπτόλεμο τὸ ἄρμα, ὥστε μ’ αὐτὸ νὰ γυρίσῃ ὅλο τὸν κόσμο καὶ νὰ διδάξῃ στοὺς ἀνθρώπους τὴν καλλιέργεια τῶν σιτηρῶν. Εἰκονίζεται ἐπίσης ἡ κόρη τῆς Δήμητρας, ἡ Περσεφόνη· ἡ Ἐλευσίνα, ὡς προσωποποίηση τῆς Ἐλευσίνας, ὁ Ποσειδῶνας, ποὺ εἶχε ἐρωτευτεῖ τὴ Δήμητρα καὶ ἔκανε μαζί της τὸ ἄλογο Ἀρείονα καὶ μὶα κόρη ποὺ τὴν φώναζαν μὲ τὸ ὄνομα «Κυρία». Μαζὶ μὲ τὸν Ποσειδῶνα βρίσκουμε καὶ τὴν Ἀμφιτρίτη. Εἰκονίζεται ἀκόμη ὁ Δίας, ἀλλὰ καὶ ὁ Διόνυσος, δείχνοντας τὴ σχέση τοῦ θεοῦ μὲ τὶς ἐλευσινιακὲς θεότητες.   http://users.sch.gr

   Ὁ Δούρις ὑπῆρξε ἀρχαῖος Ἕλληνας ἀγγειογράφος, μὲ ἰδιαίτερες σχεδιαστικές ἰκανότητες ποὺ ἄνθισε στὶς δύο πρῶτες δεκαετίες τοῦ 5ου αἰ. π.Χ., τότε ποὺ ἡ ἀττική ἀγγειογραφία γνώρισε τὴν λομπρότερη περίοδό της. Τὰ περισσότερα ἀπὸ τὰ 300 περίπου γνωστὰ ἔργα του ἦταν κύλικες καὶ ξεχωρίζουν χάρη στὴν αἴσθηση τῆς κίνησης, τῆς ἔντασης, τῆς ἐκφραστικότητας τῶν μορφῶν καὶ τοῦ πάθους.

588px-Douris_cup_Jason_Vatican_16545

   Εἰκόνα: Ὁ δράκος τῆς Κολχίδας ἐξεμεῖ  τον Ιάσονα. Σὲ δέντρο τοῦ ἱεροῦ άλσους τοῦ Ἄρη βρίσκεται κρεμασμένο τὸ Χρυσόμαλλο Δέρας, ἐνῷ ἡ προστάτιδα θεὰ τοῦ ἥρωα, Ἀθηνᾶ, ἐπιβλέπει τὴ διάσωσή του.  Ἡ συγκεκριμένη παραλλαγὴ τοῦ μύθου δὲν ὑπάρχει στὴ σωζόμενη γραπτή παράδοση.  Δούρις, Ἀττικὴ ἐρυθρόμορφη κύλιξ, 500-450 π.Χ., Gregorian Etruscan Museum, Vatican City.

* βάρβιτος: έγχορδο όργανο με το οποίο συνόδευαν συνήθως το τραγούδι τους οι αοιδοί στα συμπόσια

Σύνδεσμοι – πηγές:

https://el.wikipedia.org/

http://opencourses.uoa.gr/

Ἐρυθρόμορφη κεραμική. Ὑστεροαρχαϊκὴ περίοδος http://www.ime.gr/chronos/04/gr/culture/338arts_cer_red_figured2.html

Η ερυθρόμορφη αττική κεραμική του πρώτου τετάρτου του 5ου αιώνα π.Χ. και τα νέα επιτεύγματα της ζωγραφική  http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/history/art/page_065.html?prev=true

Ζωγράφος τοῦ Βρύγου http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/arxaiki-aggeiografia-erythromorphi.htm#Βρύγου

Advertisements

2 Responses to Ἀγγειογράφοι τῆς ὑστεροαρχαϊκῆς περιόδου…

  1. George Spanoudakis says:

    ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ
    Έχουμε στα χέρια μας αργιλικά χρώματα ζωγραφικής αυθεντικά, όμοια και στον τρόπο παρασκευής με των αρχαίων αγγειογράφων, και πινέλα με διάφορα πάχη καθώς και μια «ζωτική επιφάνεια» λειασμένη, όμορφη και λαμπερή, έτοιμη να δεχθεί τη ζωγραφική. Η στοιχειώδης γνώση της τεχνικής, βοηθά στη δημιουργική προσπάθεια.
    Το έργο χρειάζεται έμπνευση, για να προχωρήσει με τη βοήθεια της διαίσθησης, αλλά και χαλάρωση και αυτοσυγκέντρωση.
    Αρχίζουμε να εγγράφουμε μετά το προσχέδιο και προσπαθούμε να εκμεταλλευτούμε προς όφελος του έργου τα καλά στοιχεία, καθώς και όσα είτε από τύχη είτε από λάθος βγήκαν σωστά. Όλα αυτά προσπαθούμε να τα αναγνωρίσουμε και να τα αναδείξουμε με τη φαντασία μας σε μια όμορφη εικόνα-σύνθεση.
    Όταν το έργο αρχίσει να γίνεται όμορφο, να «λειτουργεί», όταν έχει αποκτήσει μια δική του, μικρή και ιδιαίτερη πνευματική ενότητα, κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα και ανασυγκροτούμε τη φαντασία μας.
    Ας φανταστούμε ότι το έργο δεν το κάνουμε εμείς, αλλά ότι απλώς το βοηθούμε να γίνει. Έτσι, το εγώ μας δεν γίνεται καταστροφικό.

    Εδώ δεν πολυχρειάζεται η λογική μας, που είναι περισσότερο ικανότητα ανάλυσης και όχι δημιουργίας.

    Η συναισθηματική αποτίμηση του έργου μας είναι εμπλοκή, την οποία καλύτερα να κρατήσουμε μακριά προς το παρόν!

    Ας αφεθούμε καθαροί, με ελεύθερο πνεύμα και καθαρό βλέμμα
    απέναντι στο δημιούργημά μας σαν αρχαίοι μύστες,
    για να ψηλαφίσουμε με τη βοήθεια της διαίσθησης, την αλήθεια της ψυχής,
    που είναι πιο πάνω από την ομορφιά στην όψη, τις συμμετρίες και τις αποχρώσεις,
    για να επιτύχουμε τη σύλληψη της ουσίας του πνευματικού,
    που δίνει παλμό ζωής στο έργο τέχνης.

    Αν συνεχίσουμε για λίγο χωρίς το όραμα αυτό, μπορεί άθελά μας να χάσουμε για πάντα αυτή τη μικρή αλλά μοναδική αρμονία που πετύχαμε. Αν θ’ αλλάξουμε ή όχι κάτι, και πώς θα συνεχίσουμε, είναι θέμα ευαισθησίας και σοφίας, και αυτό είναι που θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε και πότε πρέπει να σταματήσουμε.
    Αυτή μπορεί να είναι ουσιαστικά μια πρώτη επαφή με την εικαστική δημιουργία. Ένας τρόπος επικοινωνίας με το έργο τέχνης.

    Οι τρόποι της ψυχικής δράσης είναι γνωστοί με ποικίλα ονόματα, π.χ. ενόραση, έκσταση, οίστρος, μανία (στη δημιουργία, στην τέχνη, στον έρωτα, στην τελεστική προσευχή, στην εξουσία και την καταστροφή κ.ά.).
    Η εγγενής γνώση (ταλέντο) μας αποκαλύπτεται αρχικά ως έμφυτη δεξιοτεχνία που μας βοηθά να ανιχνεύσουμε, με τη μελέτη, τι έργο θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε, τι έχουμε να πούμε.
    Όσοι δεν έχουμε αρχικά ικανοποιητική δεξιοτεχνία, υιοθετούμε μια ‘μέθοδο’ στη σχολή καλών τεχνών, μέχρι ν΄ αποκτήσουμε με μελέτη την προσωπική μας δημιουργική γραφή
    .
    Γ.Σ. Ελληνική κεραμική ebook: ISBN 978-960-98-2048-4

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: